عمده وظایف بنیاد مسکن از بدو تأسیس تاکنون به شرح ذیل می باشد:
1. مطالعه و بررسی در زمینه تشخیص و تعیین نیازمندیهای مسکن محرومان اعم از روستایی و شهری و فراهم آوردن موجبات اجرای آن با مشارکت و همکاری و خود یاری مردم و دستگاه های مختلف
2. تهیه طرح مجتمع های زیستی و واحدهای مسکونی ارزان قیمت و اجرای آنها
3. تهیه زمین مورد نیاز طرح ها و پروژه های بنیاد مسکن و آماده سازی آنها
4. کمک در جهت تأمین مصالح ساختمانی کشور از طریق تولید ، تهیه و توزیع
5. نظارت بر پرداخت و مصرف وام های قرض الحسنه مسکن روستایی که از محل منابع مالی و سیستم بانکی کشور تأمین می شود.
6. تهیه طرح های هادی و اصلاح معابر در روستاها با هماهنگی دستگاه های ذیربط و اجرای آن با مشارکت مردم از محل اعتبارات مصوب
7. تهیه و ارائه طرح های لازم برای بازسازی و نوسازی مناطق مسکونی روستایی آسیب دیده در اثر جنگ ، سیل ، زلزله و سایر سوانح طبیعی و اجرای آنها با مشارکت مردم و هماهنگی با سایر سازمانها و ارگانهای ذیربط
8. زمینه سازی و برنامه ریزی جهت سند دار نمودن روستاها از طریق ماده 140 و ایجاد خدمات زیر بنایی و صدور پروانه های ساختمانی
9. ایجاد نظام فنی و آموزشی حرف ساختمانی در مناطق روستایی و همچنین تسهیلات بهسازی مسکن روستایی(تبصره 52) با هدف ارتقاء کیفیت ساخت و ساز واحدهای مسکونی روستایی به گونه ای که در سوانح احتمالی آینده تخریب نشود و سرمایه های کشور به هدر نرود با تکیه بر رعایت ضوابط فنی در سال 1373 به بنیاد ابلاغ گردید.
چشم انداز: ارتقاء کمی و کیفی واحدهای مسکونی و مقاوم سازی کل واحدهای مسکونی روستاهای استان ، احداث مسکن مقاوم و با دوام ، احداث مسکن سبز روستایی ، ترویج اصول فنی ساختمان سازی و رشد آگاهی عمومی ، تأمین جنبه زیبا شناسانه سیمای روستا ، شناسایی و بکارگیری و سامان دهی نیروهای انسانی بومی مستعد در فن ساختمان سازی و استفاده صحیح از مصالح مقاوم و استاندارد با اولویت مصالح بومی در سطح تمام روستاها ، تهیه طرح های هادی روستاهای بالای 20 خانوار و بازنگری طرح هادی روستاهای استان ، اجرای طرح هادی روستاهای جدید و سند دار کردن کلیه مساکن روستایی ، تأمین کلیه واحد مسکن محرومین و اقشار کم درآمد و فراهم آوردن امکانات احداث مسکن مهر و فراهم نمودن موجبات مشارکت مردم و در نهایت حفاظت و احیای ارزشهای فرهنگی ، تاریخی ، کالبدی-فضایی ، معماری اسلامی و منظر روستایی و معرفی این ارزش ها در سطوح ملی و فراملی به خصوص در زمینه توسعه گردشگری به جهت فراهم آوردن زمینه توسعه و عمران روستا